Read Ματωμένα χώματα by Dido Sotiriou Διδώ Σωτηρίου Online

Ματωμένα χώματα

Νεοελληνική πεζογραφία - Μυθιστόρημα Τα Ματωμένα Χώματα τα είπαν "βιβλίο της σύγχρονης Εξόδου του μικρασιατικού Ελληνισμού". Τα είπαν "σεισμική δόνηση". Μυθιστόρημα που "Τσούζει. Ζεματάει. Κάει. Τιμωρεί. Έχει ψυχή ανθρώπινη. Οργή λαού. Πόνο εθνικό". "Κάστρο σωστό λόγου, ενάντια στον καιρό, τη λησμονιά και το ψέμα". Τα "Ματωμένα Χώματα" εκδόθηκαν το 1962. Μεταφράστηκαν σε μΝεοελληνική πεζογραφία - Μυθιστόρημα Τα Ματωμένα Χώματα τα είπαν "βιβλίο της σύγχρονης Εξόδου του μικρασιατικού Ελληνισμού". Τα είπαν "σεισμική δόνηση". Μυθιστόρημα που "Τσούζει. Ζεματάει. Κάει. Τιμωρεί. Έχει ψυχή ανθρώπινη. Οργή λαού. Πόνο εθνικό". "Κάστρο σωστό λόγου, ενάντια στον καιρό, τη λησμονιά και το ψέμα". Τα "Ματωμένα Χώματα" εκδόθηκαν το 1962. Μεταφράστηκαν σε μια σειρά χώρες, Γαλλία, Σοβιετική Ένωση, Ουγγαρία, σε όλα τα Βαλκάνια κλπ. Στην Τουρκία είχαν συγκλονιστική απήχηση. "Μέσα στην επική ατμόσφαιρα του βιβλίου αυτού, που είναι ένα είδος "Πολέμου και Ειρήνης" της Ελλάδας - γράφει ο Οίκος Σάντερ - αντί να αναζωπυρώνεται το μίσος, ζωντανεύει το ανθρώπινο δράμα όλων μικρών λαών που σφαγιάζονται στο βωμό των ιμπεριαλιστικών συμφερόντων." "Το διάβασα σε μια νύχτα - γράφειο ο πρόεδρος του Βιομηχανικού Επιμελητηρίου της Πόλης, Ερτογρούλ Σοϋσάλ - κι έχυσα δάκρυα και για τους δυο λαούς μας. Ωραίο βιβλίο, απόλυτα έντιμο σαν όλα τα μεγάλα έργα. Οι διανοούμενοί μας το υποδέχτηκαν με αληθινό ενθουσιασμό"....

Title : Ματωμένα χώματα
Author :
Rating :
ISBN : 9789600400830
Format Type : Hardcover
Number of Pages : 340 Pages
Status : Available For Download
Last checked : 21 Minutes ago!

Ματωμένα χώματα Reviews

  • Eirini Proikaki
    2019-03-24 20:27

    Eνα βιβλίο συγκλονιστικό,σκληρό και πολύ αληθινό.Ζωντανεύει τη φρίκη και την παράνοια του πολέμου,του ξεριζωμού και της προσφυγιάς.Θα πρότεινα σε όσους δεν το έχουν ήδη κάνει ,να το διαβάσουν οπωσδήποτε.

  • Ηλίας Α.
    2019-03-22 19:18

    "Τι να σας κρύψω αδέρφια; Ο πόλεμος είναι πόλεμος! Δεν είναι γάμος να 'χω όρεξη γι' αστεία. Θα χαθούνε νιάτα, θα χυθεί αίμα! Άλλοι θα πλερώνουνε τα σπασμένα, άλλοι θα θησαυρίσουν. Το φτωχό κοσμάκη να λυπηθεί ο Θεός...""Ο πόλεμος ανοίγει βάραθρα στις ψυχές και στα έθνη.""Ο τρόμος ξεπερνάει το θάνατο. Δε φοβάσαι το θάνατο· φοβάσαι τον τρόμο. Ο τρόμος έχει τώρα το πρόσταγμα. Τσαλαπατά την ανθρωπιά. Αρχίζει από το ρούχο και φτάνει ίσαμε την καρδιά. Λέει: γονάτισε γκιαούρη! Και γονατίζει. Ξεγυμνώσου! Και ξεγυμνώνεται. Άνοιξε τα σκέλια σου! Και τ' ανοίγει. Χόρεψε! Και χορεύει. Φτύσε την τιμή σου και την πατρίδα σου! Και φτύνει. Απαρνήσου την πίστη σου! Και την απαρνιέται. Αχ ο τρόμος! Όποια γλώσσα κι αν μιλάς, λόγια δε θα βρεις να τόνε περιγράψεις.""Η θάλασσα ανταριασμένη, κουνούσε πέρα δώθε δυο τουμπανιασμένα κορμάκια παιδιών σαν να τα νανούριζε: «Κοιμηθείτε! Δε θέλει πια η γης παιδιά!». Τα μικρά κεφαλάκια χτυπούσανε τα ύφαλα του εγγλέζικου καταδρομικού μ' επιμονή: «Ανοίξτε μας να μπούμε! Δε βλέπετε; Δεν ακούτε;» Δεν βλέπουνε! Δεν ακούνε!"Ανάθεμα στους αίτιους!

  • Sinem A.
    2019-03-24 18:24

    özeti son satırı;"Anayurduma selam söyle benden Kör Mehmet'in damadı! Benden selam söyle Anadolu'ya ... Toprağını kan­la suladık diye bize garezlenmesin ... Ve kardeşi kardeşe kırdıran cellatların, Tanrı bin belasını versin!"

  • Zeren
    2019-03-09 17:48

    Yunanistan'da Türkleri, Anadolu'da Rum'u, Kürd'ü, Türk'ü birbirine kırdıran cellatların ve onların kanlı oyununa piyon olan halkların hikayesi... Ben susayım son satırlar konuşsun:"Ve sen... Kör Mehmet'in damadı. Hele sen! Neye öyle tiksinerek bakıyorsun yüzüme? Öldürdüm evet seni, ne olmuş? Ve işte ağlıyorum... Sen de öldürdün. Kardeşler, dostlar, hemşeriler... Koskaca bir kuşak durup dururken katletti kendini...Anayurduma selam söyle benden Kör Mehmet'in damadı! Benden selam söyle Anadolu'ya... Toprağını kanla suladık diye bize garezlenmesin... Ve kardeşi kardeşe kırdıran cellatların Allah bin belasını versin!"

  • Artemis Slipknot
    2019-03-16 21:27

    Αυτό το βιβλίο το αγαπώ πολύ. Έχει μια ξεχωριστή θέση στην καρδία μου. Όταν τελείωσα το διάβασμα ένιωσα σαν να είχα φάει μπουνιά στο στομάχι. Πολύ συγκινητικό!!

  • Powersamurai
    2019-03-08 18:42

    I have known about this book for quite a few years. My uncle highly recommended it to me. He surprised me, because I never imagined him as a reader. Last year, I finally acquired a copy via the Internet. It had been sitting on my shelf waiting to be read since. Every now and then, it would scream out to me to put down the book I was reading and read it, but I ignored it. January 2nd, it screamed so loudly I could ignore it no longer. I put on a couple of CDs of Greek movie soundtrack music, grabbed a glass of wine and headed for the armchair. I was drawn in immediately, lapping up every detail. My maternal grandparents hailed from Asia Minor, near Smyrna (present day Izmir), so this book means something to me; I was reading a novel written by someone who lived through the turmoil that led up to the Great Catastrophe of 1922. Years that my grandmother and her family lived before the family were expelled in 1922. My grandfather moved to Australia in 1914 when the novel begins, so it was easy to imagine what he would have endured. Would he have survived as did the protagonist, Manolis Axiotis?For me, this book was not fiction, but reality. It graphically describes the horrors of war. Neither side is innocent; both are guilty of atrocities. Soteriou gave Manoli a conscious and morals, instead of painting him as a fierce patriot. He was torn between being Ottoman and being Greek, but his first and only instinct was to survive. The countries of the Entente were playing power games outside and away from the Middle East which ulitmately decided the destiny of millions of people--many who couldn't see it coming until it was too late--like pawns on a board. Manoli's animosity towards these powers was contagious. I had to remember I live almost 100 years later in a world that is very different, but one which is still the very much the same. What made this even more poignant was the fact that January 2nd was the 23rd anniversary of my grandmother's death. Of all the books that remain unread on my shelf about this period in modern Greek and Turkish history, this is the one she wanted me to read.

  • Κώστας
    2019-03-16 15:40

    Άρχισα διαβάζοντας το οπισθόφυλλο. Σφίχτηκε το στομάχι μου.Συνέχισα σοκαρισμένος.Τελείωσα με ψυχικό τραύμα.ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ"Το τούρκικο ιππικό περνούσε καμαρωτό από την παραλία. Κανείς δεν έβγαλε τσιμουδιά. Και τα μωρά κερώσανε.Μόνο μια πολύ ψιλή παιδική φωνούλα ρώτηξε: "Τι θα μάς κάνουνε οι Τούρκοι; Τι θα μας κάνουνε;" Αυτή 'ταν ολουνών η αγωνία, μα κανείς δεν τήν εξεστόμιζε. Από μερικά μπαλκόνια ξένων σπιτιών ακούστηκαν αδύναμα παλαμάκια και «γιασασίν». Σαν τέλειωσε ή παρέλαση, έγινε νεκρική ησυχία. Η δικιά μας μαούνα ήταν η τελευταία απ' τις εξήντα και βρισκότανε σιμά στην ξηρά. Σε λίγο ακούστηκε τελάλης. -Μπρε σεις, τι λέει; -Λέει, νά βγει ο κόσμος και νά πάει στις δουλειές του δίχως νά φοβάται. Κανένας δε θα κακοπάθει.-Μπορεί ή νίκη νά μερώνει τσ' ανθρώπους, είπε ή μάνα μου .-Οι Μεγάλες Δυνάμεις δώκανε εντολή νά μην ανοίξει ρουθούνι χριστιανικό. -Αυτή 'ναι ή αλήθεια. Φτάνει το αίμα. Τί τα γενιτσαριά θα 'χουμε;-Τόσοι στόλοι! Τόσα βασιλικά για τα μάτια ηθαρρέψατε πως στέκουνε δω χάμου ;Ο αδερφός μου ο Κώστας με πλησίασε όλο χαμόγελα και φουσκώνοντας σαν διάνος, μού 'πε ειρωνικά: -Τί γνώμη έχεις τώρα, Μανωλάκη, για το χτήμα π' αγόρασα; Έκανα καλά ή με πέρασε κορόιδο ο μπάρμπα-Θόδωρος; Ήμουνα τόσο χαρούμενος πού θα του συγχωρούσα χίλιες τόσες κακοκεφαλιές κι άλλες τόσες ειρωνείες. Όλοι στη μαούνα γινήκαμε τώρα μιά παρέα. Βγάλαμε ό,τι φαγώσιμο είχαμε, παστά, αυγά, κονσέρβες. Αρχίσαμε τα τραταμέντα και τις τσιρεμόνιες. Ξάφνου, μέσα στη γενική χαρά, ακούστηκε μια φωνή κι ύστερα πολλές μαζί:-Φωτιά! Φωτιά ! -Βάλαν φωτιά στη Σμύρνη! Πεταχτήκαμε ορθοί. Κοκκινόμαυρες φλόγες τινάζονταν στον ουρανό, χοροπηδηχτές. - Είναι κατά την Αρμενογειτονιά. - Κατά κει φαίνεται νά 'ναι. - Πάλι οι Αρμεναίοι θα τα πλερώσουνε! -Αποκλείεται να κάψουνε ολόκληρη τη Σμύρνη. Ποιό συμφέρον έχουνε; Αφού έγινε πια δική τους... Ποιο συμφέρον είχαμε μεις που καίγαμε τα τουρκοχώρια στην υποχώρηση; Η φωτιά απλωνόταν παντού. Ντουμάνιασε ο ουρανός. Μαύρα σύγνεφα ανηφορίζανε και μπερδευότανε το 'να με τ' άλλο. Κόσμος, εκατοντάδες χιλιάδες κόσμος, τρελός από φόβο, αρχίνησε νά τρέχει απ' όλα τα στενοσόκακα και τούς βερχανέδες και να ξεχύνεται στην παραλία σαν μαύρο ποτάμι.-Σφαγή ! Σφαγή ! -Παναγιά, βοήθα!-Προφτάστε. Σώστε μας! Η μάζα πυκνώνει, δεν ξεχωρίζεις ανθρώπους, μα ένα μαύρο ποτάμι που κουνιέται πέρα δώθε απελπισμένα, δίχως να μπορεί να σταθεί ούτε να προχωρήσει. Μπρος θάλασσα, πίσω φωτιά και σφαγή! 'Ένας αχός κατρακυλάει από τα βάθη της πολιτείας και σπέρνει τον πανικό.-Τούρκοι! -Τσέτες... Μας σφάζουνε! Η θάλασσα δεν είναι πια εμπόδιο. Χιλιάδες άνθρωποι πέφτουνε και πνίγονται. Τα κορμιά σκεπάζουνε τα νερά σαν νά 'ναι μόλος. Οι δρόμοι γεμίζουνε κι αδειάζουνε και ξαναγεμίζουνε. Νέοι, γέροι, γυναίκες, παιδιά ποδοπατιούνται, στριμώχνονται, λιποθυμούνε, ξεψυχούνε. Τούς τρελαίνουν οι χαντζάρες, οι ξιφολόγχες, οι σφαίρες των τσέτηδων! -Βούρ, κεραταλάρ! Το βράδυ το μονοφώνι κορυφώνεται. Η σφαγή δε σταματά. Μόνο όταν τα πλοία ρίχνουνε προβολείς γίνεται μια πρόσκαιρη ησυχία. Μερικοί που καταφέρανε να φτάσουνε ζωντανοί ίσαμε τη μαούνα, μας ιστορούνε το τι γίνεται όξω, στις γειτονιές. Οι τσέτες του Μπεχλιβάν και οι στρατιώτες τού Νουρεντίν τρώνε ανθρώπινο κρέας. Σπάζουνε, πλιατσικολογούνε σπίτια και μαγαζιά. Όπου βρούνε ζωντανούς, τούς τραβούνε όξω και τούς βασανίζουνε. Σταυρώνουνε παπάδες στις εκκλησιές, ξαπλώνουνε μισοπεθαμένα κορίτσια κι αγόρια πάνω στις 'Άγιες Τράπεζες και τ' ατιμάζουνε. Απ' τον Αι-Κωνσταντίνο και το Ταραγάτς ίσαμε το Μπαλτσόβα το τούρκικο μαχαίρι θερίζει.Αχ, γκρέμισε ο κόσμος μας! Γκρέμισε ή Σμύρνη μας! Γκρέμισε ή ζωή μας! Η καρδιά, τρομαγμένο πουλί, δεν ξέρει πού να κρυφτεί. Ο τρόμος, ένας ανελέητος καταλυτής άδραξε στα νύχια του κείνο το πλήθος και το αλάλιασε. Ο τρόμος ξεπερνάει το θάνατο. Δε φοβάσαι το θάνατο, φοβάσαι τον τρόμο. Ο τρόμος έχει τώρα το πρόσταγμα. Τσαλαπατά την ανθρωπιά. Αρχίζει από το ρούχο και φτάνει ίσαμε την καρδιά. Λέει: Γονάτισε, γκιαούρη ! Και γονατίζει. Ξεγυμνώσου Και ξεγυμνώνεται. Άνοιξε τα σκέλια σου! Και τ' ανοίγει. Χόρεψε! Και χορεύει. Φτύσε την τιμή σου και την πατρίδα σου! Και φτύνει. Απαρνήσου την πίστη σου! Και την απαρνιέται. Αχ ο τρόμος! Όποια γλώσσα κι αν μιλάς, λόγια δε θα βρεις να τόνε περιγράψεις Τι κάνουν, λοιπόν, οι προστάτες μας; Τι κάνουν οι ναυάρχοι με τα χρυσά σιρίτια, οι διπλωμάτες κι οι πρόξενοι τής Αντάντ! Στήσανε κινηματογραφικές μηχανές στα καράβια τους και τραβούσανε ταινίες τη σφαγή και τον ξολοθρεμό μας! Μέσα στα πολεμικά οι μπάντες τους παίζανε εμβατήρια και τραγούδια τής χαράς για να μη φτάνουν ίσαμε τ' αφτιά των πληρωμάτων οι κραυγές της οδύνης και οι επικλήσεις του κόσμου. Και να ξέρει κανείς πώς μια, μόνο μια κανονιά, μια διαταγή, έφτανε για να διαλύσει όλα κείνα τα μαινόμενα στίφη. Κι η κανονιά δε ρίχτηκε κι η εντολή δε δόθηκε!"Όσοι αντέχετε, έχει κι άλλο εδώΜετά από αυτά έσπευσα, όπως είναι ευνόητο, στη θέαση της ομώνυμης σειράς σε σκηνοθεσία του τεχνίτη Κώστα Κουτσομύτη. Δυνατή σειρά γι'αυτό οφείλω να αναφέρω λίγα λόγια:Ήταν τόσο ισχυρή η σκηνοθεσία του μάστορα Κώστα Κουτσομύτη που δεν μπόρεσα να αναβάλω τη θέαση των τελευταίων επεισοδίων παρότι με εμπύρετη ίωση παρότι με ακουστικά για να ακούω τους ψιθύρους με τα βογγητά των βασανισμένων παρότι που τα 3/4 της σειράς τα έκανε λαβ στόρυ (Κατίνα ψάχνει Μανώλη γυρνώντας πέρα δώθε χρονοτριβώντας εκατέρωθεν, ξεφύγατε από το βιβλίο Κύριε Κώστα αλλά συνειδητά όπως κατάλαβα). Όμως το υπόλοιπο 1/4 βγάζει όλα τα συναισθήματα: αλτρουισμό, αντιπάθεια, απελπισία, απόγνωση, οργή, μίσος, ματαιοπονία σε δόσεις ανακατωτές μα αδιάλειπτες.Επικουρικά έρχεται η μουσική επένδυση να βγάλει ότι απόμεινε μέσα μας αφού "Ο Βασίλης Δημητρίου, που αφιερώνει το έργο αυτό στη μνήμη της μητέρας του και όλων των Μικρασιατών, θέλησε να αναβιώσει με τις νότες του την ατμόσφαιρα και το άρωμα μιας εποχής, που χάθηκε οριστικά και μιας περιοχής με πλούσια μουσική παράδοση. Μας ταξιδεύει στα "Ματωμένα χώματα", μέσα απ' το παράπονο, το σεβντά, τον έρωτα, τον καημό, τον πόνο, την απώλεια. Και το πετυχαίνει, έχοντας όχι μόνο τη γνώση, αλλά και την καταγωγή, αφού οι ρίζες του κρατάνε από τη Μικρά Ασία. Τα τραγούδια του στο συγκεκριμένο άλμπουμ κουβαλάνε μνήμες άσβηστες και έτσι καταφέρνουν να αγγίξουν την ψυχή του ακροατή. Τους στίχους έγραψε ο ίδιος ο Βασίλης Δημητρίου, χωρίς, όπως λέει, να νιώθει στιχουργός".Tα “Ματωμένα Χώματα“ είναι ένα φιλόδοξο εγχείρημα που το χαρακτηρίζει ο σεβασμός και η προσοχή που αρμόζει στην τηλεοπτική μεταφορά του ομώνυμου βιβλίου της Διδώς Σωτηρίου.Η τηλεοπτική σειρά αναβιώνει ένα πολύ σημαντικό κομμάτι της ελληνικής ιστορίας, τη Μικρασιατική καταστροφή. Τη σχέση δύο λαών που έζησαν πολλά χρόνια με σύμπνοια και που οδηγήθηκαν στη σφαγή, στο βωμό των μεγάλων συμφερόντων.Μία ξεχωριστή σειρά ποιότητας, μία πολύ μεγάλη παραγωγή, που ξεπερνά τα μέχρι τώρα τηλεοπτικά δεδομένα, ξυπνά μνήμες στους παλιούς, συγκινεί, αλλά και διδάσκει τους νεότερους."Ας έχουμε ιστορική μνήμη και γνώση...Η αγάπη και η νοσταλγία για τις χαμένες πατρίδες έχει πια συναισθηματικό χαρακτήρα.Αλλά και χαρακτήρα μάθησης".Ξεχώρισα κάποια από τα πάρα πολλά highlights της σειράς και τα ανέβασα στο ψηφιακό σωλήνα.Λογικό το γεγονός ότι υπάρχουν spoilers και για αυτό δεν προτείνω να τα δουν όσοι δεν έχουν διαβάσει το βιβλίο ή δεν είδαν τη σειρά.Σμύρνη Φωτεινή Σμύρνη τραγική Μαρίσα.Παράσταση για ένα ρόλο

  • Tassos
    2019-03-13 20:21

    A story that has to be read by every Greek and Turkish person on the Earth.A true story of a man from Izmir and the adventures he went through the whole period before and after World War I and the destruction of Minor Asia, showing how the opinion of Greeks towards Turks changes by the influences of the major powers and how things changed from a peaceful co-living to a hating state.A very touching story indeed

  • Maria Aravani
    2019-02-24 16:39

    Δεν χρειάζεται να σχολιάσω την κα.Σωτηρίου. Θα γράψω μονάχα πως μέσα από τόσες σπαρακτικές αλήθειεςανακαλύπτει κανείς τις πραγματικές αξίες. Πόση μικροπρέπεια γεμίζει το Είναι της σύγχρονης ανθρωπότητας.

  • Staulas Giorgos
    2019-03-03 16:23

    Απλά τέλειο!!!

  • Nikiforos Rigas
    2019-02-24 13:42

    Εδώ μέσα, εκτός από μία χρόνων χαμένη, αυθεντική ελληνικότητα, κρύβονται εικόνες πολέμου και επιβίωσης, όμορφα αρώματα και τοπία, πράξεις ανθρώπινες κι απάνθρωπες, αγάπες κι ανεκπλήρωτοι έρωτες· όλ' αυτά ειπωμένα από μια φωνή απλή, γλυκομίλητη, ταλαιπωρημένη, που έχει, ξεκάθαρα, σιχαθεί την αδικία του κόσμου. Το βιβλίο αυτό είναι ένας θησαυρός, επιχρυσωμένος με μια πλοκή τόσο δυνατή και ζωντανή όπου κανείς δεν θα πρέπει να περιμένει "δικαιοσύνη παραμυθιού" στο τέλος.

  • Nicoleta Balopitou
    2019-03-25 18:20

    Τα λόγια είναι περιττά και η λέξη αριστούργημα φαντάζει μικρή για να το περιγράψει ... Ένα μυθιστόρημα που ΠΡΕΠΕΙ να βρίσκεται σε κάθε ελληνική βιβλιοθήκη !

  • Spirou
    2019-03-11 21:22

    Ένα από τα δύο καλύτερα που διάβασα πρόσφατα για τον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο. Σπάει κόκκαλα... Βίντεο-κριτική εδώ: https://www.youtube.com/watch?v=LlXJy...

  • Damiana
    2019-02-28 21:47

    Addio Anatolia racconta, in forma di romanzo, uno dei capitoli più tragici della storia greca recente: la deportazione dei greci dell'Asia Minore dalle terre che avevano abitato fin dai tempi di Omero. Il protagonista, Manolis Axiotis, rappresenta chi, in quegli anni, è stato prima deportato nei battaglioni di lavoro durante la Prima guerra Mondiale, poi ha vestito la divisa dell'esercito greco, e infine ha assistito alla catastrofe del suo popolo, costretto a lasciare la Turchia e a rifugiarsi in Grecia per non finire ancora una volta deportato, sfruttato come schiavo e ucciso. Completa l'opera la tavola cronologica, che mette in ordine i vari avvenimenti dal 1913 al 1923.Questo è un libro devastante e scioccante, che ti tocca il cuore. Durante la lettura non si riesce a stare indifferenti alle vicende raccontate e, il più delle volte, ho avuto bisogno di fermarmi per tirare il fiato e non essere sopraffatta dalle emozioni. Alla fine del libro ti rimane l'amarezza e una rabbia sorda, difficile da giustificare.Chiunque ami la Grecia, chiunque abbia a cuore la sorte del popolo ellenico deve possedere una copia di questo romanzo nella propria biblioteca di casa.

  • Eskikitapkokusu
    2019-03-23 13:39

    “Ve sen kör Mehmet’in damadı! Hele sen! Niye öyle tiksinerek bakıyorsun yüzüme? Öldürdüm evet seni, ne olmuş? Ve işte ağlıyorum. Sen de öldürdün! Kardeşler, dostlar, hemşeriler! Koskoca bir kuşak, durup dururken katletti kendini! Anayurduma selam söyle benden, Kör Mehmet’in damadı! Benden selam söyle Anadolu’ya! Toprağını kanla suladık diye bize garezlenmesin! Ve kardeşi kardeşe kırdıran cellatların Allah bin belasını versin!”

  • Mariana
    2019-03-26 17:46

    ''Βιβλίο της σύγχρονης εξόδου του μικρασιατικού Ελληνισμού''''Σεισμική δόνηση''''Μυθιστόρημα που τσούζει, ζεματάει, καίει, τιμωρεί, έχει ψυχή ανθρώπινη. Οργή λαού. Πόνο εθνικό’’‘’Μέσα στην επική ατμόσφαιρα του βιβλίου αυτού, που είναι ένα είδος Πόλεμος και Ειρήνης της Ελλάδας αντί ν’ αναζωπυρώνεται το μίσος, ζωντανεύει το ανθρώπινο δράμα όλων των μικρών λαών που σφαγιάζονται στο βωμό των ιμπεριαλιστικών συμφερόντων''''Το διάβασα σε μια νύχτα κι έχυσα δάκρυα και για τους δύο λαούς μας. Ωραίο βιβλίο, απόλυτα έντιμο σαν όλα τα μεγάλα έργα. Οι διανοούμενοι μας το υποδέχτηκαν με αληθινό ενθουσιασμό''Οι παραπάνω κριτικές αφορούν το βιβλίο της Διδώς Σωτηρίου που εκδόθηκε για πρώτη φορά το 1962 και από τότε δεν έχει σταματήσει να επανεκδίδεται και να αγοράζεται. Δεν νομίζω ότι είμαι υπερβολική αν πω ότι ένα αντίτυπο του υπάρχει σε κάθε Ελληνικό σπίτι. Είναι ένα βιβλίο που δέχτηκε και δέχεται μέχρι σήμερα διθυραμβικές κριτικές από κριτικούς αλλά και απλούς αναγνώστες. Είναι σίγουρα ένα από τα πιο γνωστά Ελληνικά βιβλία που αναφέρονται στη Μικρασία και στην καταστροφή του 22. Δεν χωρά αμφιβολία ότι αν γίνει μια έρευνα με ερώτημα ''πείτε μας ένα μυθιστόρημα με θέμα τη Μικρασία'' οι περισσότεροι αυθόρμητα θα απαντήσουν ''τα Ματωμένα Χώματα της Διδώς Σωτηρίου''. Στο σπίτι μου έχουμε την 64η έκδοση που έβγαλαν οι εκδόσεις Κέδρος το 1995 τότε που εγώ ήμουν δύο ετών. Ρώτησα τη μαμά μου αν το αγόρασαν για να το διαβάσουμε εμείς όταν θα μεγαλώσουμε ή αν το πήραν για εκείνους και μου απάντησε ότι το αγόρασαν για όλους μας, γιατί έπρεπε να υπάρχει στη βιβλιοθήκη του σπιτιού. Ως οικογένεια έχουμε τη συνήθεια όταν διαβάζουμε ένα βιβλίο να γράφουμε στην πρώτη σελίδα το όνομα μας το πότε το ξεκινήσαμε και το πότε το τελειώσαμε. Αν ανοίξετε λοιπόν τα Ματωμένα Χώματα θα δείτε πως έχει διαβαστεί το 1996, το 1997 και το 2007. Τέσσερα μέλη έχει η οικογένεια τα τρία το έχουν διαβάσει. Έλειπε ένα: εγώ. Στην κριτική για την Αιολική Γη εξήγησα αναλυτικά το λόγο που όλα αυτά τα χρόνια απέφευγα να διαβάζω μυθιστορήματα που αφορούσαν το 1922. Η ιστορία με ψυχοπλάκωνε τόσο όταν τη διάβαζα στα σχολικά βιβλία που δεν ήθελα να συμβεί το ίδιο και με τα λογοτεχνικά. Ήρθε όμως πλέον ο καιρός να αντιμετωπίσω αυτόν μου τον φόβο και σε συνδυασμό με την επιθυμία και την περιέργεια μου να δω πως πέρασε η ιστορία στο χαρτί επέλεξα αυτό το καλοκαίρι να διαβάσω τρία σημαντικά βιβλία τριών σπουδαίων Ελλήνων συγγραφέων. Τρία βιβλία που με περίμεναν χρόνια στο πατρικό μου. Αιολική Γη, Ματωμένα Χώματα, Στου Χατζηφράγκου. Βενέζης, Σωτηρίου, Πολίτης. Τα κατέβασα από τη βιβλιοθήκη τα τοποθέτησα στο κομοδίνο δίπλα από το κρεβάτι μου και ξεκίνησα! Η αρχή έγινε με την Αιολική Γη. Ενθουσιάστηκα και συγκινήθηκα. Δεν θα μπορούσα να κάνω καλύτερη αρχή. Ακολούθησαν τα Ματωμένα Χώματα για να ζήσω και να ματώσω παρέα με τον Μανώλη Αξιώτη και τους υπόλοιπους χαρακτήρες….Υπόθεση: Μικρά Ασία και Μανώλης Αξιώτης. Πώς συνδέονται αυτά τα δύο ; Απλό. Ο Μανώλης είναι Έλληνας Μικρασιάτης. Γεννήθηκε εκεί, στο χωριό Κιρκιτζές συγκεκριμένα. Ένα μικρό καθαρά ελληνικό χωριό που βρίσκεται στην περιοχή της Εφέσου δίπλα στα αρχαία και οι κάτοικοί του στην πλειοψηφία του είναι αγρότες. Κάθε πρωί οι άντρες σηκώνονται και πηγαίνουν στα χωράφια για να επιστρέψουν μετά από ώρες σπίτι τους όπου οι γυναίκες τους περιμένουν έχοντας κάνει όλες τις δουλειές που απαιτεί η φροντίδα ενός σπιτιού. Πρόκειται για πατριαρχικές οικογένειες χωρίς καμιά τρομερή περιουσία που αγαπούν τον τόπο τους περιμένουν πως και πως τα πανηγύρια και τις γιορτές για να χορέψουν και να διασκεδάσουν και έχουν ένα μεγάλο πόθο: την ένωση με την μητέρα-Ελλάδα. Μια λοιπόν από αυτές τις οικογένειες είναι εκείνη του Μανώλη. Αποτελείται από τον πατέρα Αξιώτη έναν επιβλητικό και αυστηρό άνδρα, χειροδύναμο και δουλευταρά που πολλές φορές τρομοκρατεί τα παιδιά του με ένα και μόνο του βλέμμα και που τα προορίζει για αγρότες, τη μητέρα μια ήρεμη γυναίκα που κάνει σιωπηλά τις δουλειές του σπιτιού και υπακούει πιστά τον άνδρα της και εφτά παιδιά: τη Σοφία, τον Κώστα, τον Πανάγο, τον Μιχάλη, τον Γιώργη, τον Μανώλη και τον μικρότερο τον Στρατή. Ο Μανώλης περισσότερη παρέα κάνει με τον Γιώργη τον καλλιτέχνη της οικογένειας αφού έχει ταλέντο στη ζωγραφική. Ο Μανώλης είναι αρκετά έξυπνος και εύστροφος του αρέσουν τα γράμματα και θέλει να μορφωθεί ο γέρο-Αξιώτης όμως έχει άλλη γνώμη για αυτό και στα 16 του τον στέλνει στη Σμύρνη να μαθητεύσει κοντά σε σπουδαίους εμπόρους για να μάθει πως γίνονται οι διαπραγματεύσεις έτσι ώστε όταν κληρονομήσει τα χωράφια που του αναλογούν από την περιουσία να μην τον κλέβουν και τον εκμεταλλεύονται. Ήταν το 1910 όταν ο Μανώλης για πρώτη φορά βάζει στα πόδια του παπούτσια, φορά ωραία σιδερωμένα ρούχα, φεύγει από το ταπεινό του χωριό και γνωρίζει το καμάρι των Ελλήνων της Μικρασίας τη Σμύρνη. Και φυσικά μένει με το στόμα ανοιχτό από τον πλούτο, την καλοπέραση, τους ευγενείς ανθρώπους της και τον τρόπο ζωής τους, τα όμορφα πλουσιόσπιτα, το λιμάνι της, την αρχοντιά που εκπέμπει αυτή η πόλη. Εκεί ο ήρωας μας θα πιάσει δουλειά κοντά σε εμπόρους και θα δει τα καλά και τα κακά του επαγγέλματος, θα γνωρίσει ανθρώπους τίμιους που σέβονται τον πελάτη και άλλους που τον εκμεταλλεύονται και τον κλέβουν αν εκείνος είναι αμόρφωτος ή άκακος. Θα δει από πρώτο χέρι γιατί οι Έλληνες κυριαρχούν στο εμπόριο και έχουν συγκεντρώσει τον περισσότερο πλούτο στα χέρια τους σε σχέση με τους Τούρκους. Τα πράγματα κυλούν σχετικά καλά για τον ήρωα μέχρι που το 1912 με το ξέσπασμα των Βαλκανικών πολέμων τη δράση των Νεότουρκων και το πονήρεμα του αγαθού Τουρκικού λαού των χωριών τα πρώτα βαριά σύννεφα κάνουν την εμφάνιση τους πάνω από την πόλη αλλά σχεδόν κανείς δεν δείχνει να ανησυχεί. Λίγο καιρό αργότερα ο Μανώλης γυρίζει στον Κιρκιντζέ και ο γέρο-Αξιώτης αφήνει την τελευταία του πνοή. Θα ακουστεί σκληρό και τρελό αυτό που θα πω αλλά ίσως ο θάνατος να του έκανε και χάρη που τον πήρε αφού ένας τέτοιος περήφανος άνθρωπος δεν θα άντεχε να δει όσα ακολούθησαν από εκεί και πέρα. Το 1914 δεν άργησε να έρθει και μαζί του έφερε τον Α Παγκόσμιο πόλεμο στον οποίο οι Τούρκοι συντάχθηκαν με τους Γερμανούς, έφερε την επιστράτευση των Ελλήνων της περιοχής όχι στο στρατό αλλά στα Αμελέ Ταμπουρού τα Τάγματα Εργασίας ή Τάγματα Θανάτου όπως τα έλεγε ο κόσμος, έφερε μέρες και νύχτες τρόμου, φόβου και καταπίεσης των Ελληνικών χωριών, έκανε έντιμους και περήφανους άντρες να λιποταχτήσουν από την κόλαση των ταγμάτων εργασίας και να προτιμήσουν να κρύβονται κυριολεκτικά στους τοίχους των σπιτιών τους, έφερε πόνο θάνατο και μίσος ανάμεσα στους Τούρκους και τους Έλληνες. Και η Ενταβιέ? Ο Αλή μπέης? Ο Σκουκρόυ εφέντης? Αυτοί αν και Τούρκοι γιατί βοήθησαν τον Μανώλη? Αυτοί δυστυχώς ήταν οι εξαιρέσεις στον κανόνα. Και μετά τι ακολούθησε; Μετά ήρθε η ήττα Γερμανών-Τούρκων, η συνθήκη των Σεβρών, ο ελληνικός στρατός πατά ως ελευθερωτής στη Μικρά Ασία, τα αντίποινα των Ελλήνων στους Τούρκους και το όνειρο της Μεγάλης Ελλάδος παίρνει σάρκα και οστά. Μόνο που γρήγορα έγινε εφιάλτης. Και τα χώματα που ήταν ήδη ματωμένα από το αίμα χιλιάδων Ελλήνων Τούρκων Αρμενίων μάτωσαν ακόμα περισσότερο. Η γη δεν είχε χορτάσει ζητούσε κι άλλο αίμα. Η γη? Όχι λάθος. Οι άνθρωποι δεν είχαν χορτάσει. Αυτή τη φορά μάτωσε και η Γκιαούρ Ισμίρ, η Άπιστη για τους Τούρκους η όμορφη και φιλόξενη Σμύρνη για τους Έλληνες. Το καμάρι τους.. Όλα αυτά τα ζει ο Μανώλης Αξιώτης, χάνει αδέρφια και φίλους, βλέπει απαίσια πράγματα να συμβαίνουν γύρω του και εκείνος να μην μπορεί να κάνει τίποτα, βλέπει τον ίδιο του τον εαυτό να γίνεται απάνθρωπος και σκληρός, γίνεται μάρτυρας μιας επίγειας κόλασης που άλλοι αποφάσισαν εκείνος και εκατομμύρια άλλοι συμπατριώτες του να ζήσουν επειδή αυτό εξυπηρετούσε τα δικά τους συμφέροντα... Καχρ ολσούν σεμπέπ ολανλάρ! Ανάθεμα στους αίτιους!!Μια λέξη μπορώ να σκεφτώ για να χαρακτηρίσω τα Ματωμένα Χώματα της Σωτηρίου: Συγκλονιστικό!! Έχει 340 σελίδες και μόνο οι πρώτες 77 κυλούν σε μια σχετική ηρεμία. Από εκεί και πέρα γυρνάς τις σελίδες και πονάς, λυπάσαι, στενοχωριέσαι, ταράσσεσαι, φοβάσαι, τρέμεις, ανατριχιάζεις, βουρκώνεις και στο τέλος ξεσπάς και κλαις. Κλαις για τις χαμένες αυτές πατρίδες και το άδικο παιχνίδι που παίχτηκε σε εκείνη την περιοχή και ανάγκασε τόσους ανθρώπους να την εγκαταλείψουν για πάντα. Πονάς και κλαις. Δεν σας κάνω πλάκα ούτε λέω ψέματα: τις τελευταίες σελίδες τις διάβασα με δάκρυα στα μάτια. Προσπαθούσα να συγκρατηθώ και δεν μπορούσα. Ήμουν στο δωμάτιο μου και ένιωθα ένα βάρος στην ψυχή μου. Η Σωτηρίου με την άμεση και ωμή γραφή της με έκανε ένα με την ιστορία και με τον ήρωα της. Όταν τελείωσα το βιβλίο σκούπισα τα μάτια μου και το μόνο που ήθελα ήταν να αναπνεύσω καθαρό αέρα. Πάντα αισθανόμουν κοντά στις οικογένειες που έχουν ρίζες από τα μέρη εκείνα αλλά τώρα με την ανάγνωση του βιβλίου αυτού τους νιώθω ακόμα περισσότερο κοντά και τους θαυμάζω για το θάρρος τους και το κουράγιο τους, την περηφάνια τους, την αξιοπρέπεια τους και τα όσα κατάφεραν αφού άφησαν τις πατρογονικές τους εστίες και εγκαταστάθηκαν στην Ελλάδα. Η Διδώ Σωτηρίου μας άφησε το 2004 αλλά το έργο της θα ζει για πάντα, το βιβλίο της δεν θα σταματήσει ποτέ να κυκλοφορεί και να πουλιέται. Πάντα αναρωτιόμουν γιατί η Χούντα το απαγόρεψε τώρα πλέον καταλαβαίνω. Σιγά μην άφηναν να κυκλοφορεί ένα βιβλίο με φράσεις όπως ''Αποκλείεται να κάψουνε ολόκληρη την Σμύρνη. Ποιο συμφέρον έχουνε; Αφού έγινε πια δική τους.. Ποιό συμφέρον είχαμε μεις που καίγαμε τα τουρκοχώρια στην υποχώρηση;’’... Το νόημα και τα μηνύματα του βιβλίου δεν ήταν αυτά που επιθυμούσαν και ήθελαν οι συνταγματάρχες. Μόνο τέτοια πολιτεύματα μπορούν να το κατεβάσουν από τα ράφια των βιβλιοπωλείων. Το σημαντικό εδώ είναι πως το βιβλίο αυτό είναι διαχρονικό και αξίζει να διαβαστεί από όλους τους Έλληνες και μετά να φυλαχτεί στο ράφι των βιβλιοθηκών να περάσει στις επόμενες γενιές έτσι ώστε να το διαβάσουν και εκείνες. Είναι ένα διαμαντάκι της Ελληνικής λογοτεχνίας που μεταφέρει με ωμό και σκληρό τρόπο τα όσα έγιναν τότε, μιλά για τους υπεύθυνους και τα όσα προκάλεσαν στον λαό που ζούσε στην περιοχή. Δεν ωραιοποιεί καταστάσεις, δε μασά τα λόγια του, είναι σκληρό, είναι βίαιο, έχει φρικιαστικές εικόνες και περιγραφές αλλά τί ακριβώς περιμένατε; Μιλά για τον πόλεμο. Ο πόλεμος δεν είναι μόνο ημερομηνίες έναρξης και λήξης των εχθροπραξιών, αιτίες που οδήγησαν σε αυτόν και αριθμοί νεκρών και τραυματιών όπως μαθαίνουμε σε ιστορικά βιβλία. Μιλά για όλα όσα προκάλεσε ο πόλεμος και το μίσος στον λαό της Μικρασίας που μέχρι το 1914 συμβίωνε ειρηνικά χωρίς πολλά προβλήματα. Ο λαός και τα βάσανά του που άλλοι τα αποφάσισαν είναι αυτό που ενδιαφέρει τη συγγραφέα.. Τα Ματωμένα Χώματα αξίζουν τα 5 αστεράκια του goodreads, τη νούμερο ένα θέση στη λίστα με τα αγαπημένα μου βιβλία και το ότι εδώ και λίγες μέρες όπου σταθώ και όπου βρεθώ το διαφημίζω σε φίλους και γνωστούς με τα καλύτερα λόγια. Τους έχω πάρει τα αυτιά και δεν το μετανιώνω στιγμή.. ΑΞΙΖΕΙ!!!Ειρηνική ζωή, Αμελέ Ταμπουρού, Ήρθαν οι Έλληνες, Η Καταστροφή.. αυτοί είναι οι τίτλοι των τεσσάρων ενοτήτων του βιβλίου. Αν εξαιρέσετε την πρώτη ενότητα που μιλά για τα ειρηνικά χρόνια Ελλήνων και Τούρκων οι επόμενες είναι γεμάτες συγκλονιστικές σκηνές γεμάτες ωμότητα, βία και σκληρότητα. Από που να ξεκινήσω και που να τελειώσωq Από τα Τάγματα Εργασίας 1914-1918 τις απαράδεκτες συνθήκες υγιεινής που επικρατούσαν και το ότι φέρονταν στους Έλληνες σαν αιχμάλωτα ζώα χωρίς κανένα δικαιώματαq Από το ότι τους χτύπησε τύφος και για μήνες τους άφησαν στο έλεος του Θεού, ζούσαν σε τρύπες οι ζωντανοί με τους νεκρούς μαζί ο ένας δίπλα στον άλλο! Να μιλήσω για τη λιποταξία του Μανώλη και το ταξίδι του προς τον Κιρκιντζέ όπου συνάντησε καλούς και κακούς Τούρκους και κάθε στιγμή και λεπτό κινδύνευε να πεθάνειq Να πω για τη στιγμή της απελευθέρωσης που όλοι χαίρονται και φωνάζουν και πλέον οι Έλληνες έχουν το πάνω χέρι και με τη βοήθεια του στρατού αρχίζουν να παίρνουν την εκδίκηση τουςq Να πω για την τρελή απόφαση να πάρουμε την Πόλη αντί να συμβιβαστούμε με τη συνθήκη των Σεβρών και τα όσα είχαμε κερδίσει; Να πω για τις μάχες που περιγράφει η Σωτηρίου με τόσο ζωντανό και παραστατικό τρόπο και το πως σκοτώνονταν νέοι άνθρωποι και από τις δύο πλευρέςq Να πω για τη συγκλονιστική στιγμή που ο στρατός αρχίζει να υποχωρεί; Ο τρόπος που το μαθαίνει το σύνταγμα του Μανώλη και ο τρόπος που αντιδρά εκείνος είναι συγκλονιστικός! Όλοι να τρέχουν να σωθούν και εκείνος να φωνάζει να μείνουν και να πολεμήσουν και ότι δεν μπορούν να τους εγκαταλείψουν. Και πως του απαντάνε οι μέχρι χθες συνάδελφοι και φίλοι; Φωνάζοντας ΄΄Σκοτώστε τον΄΄ και σηκώνοντας τα όπλα εναντίον του. Και τί μπορώ να πω για τη σκηνή που ο Μανώλης βρίσκει τον φίλο του τον Δροσάκη βαριά τραυματισμένο και ενώ κανείς δεν ενδιαφέρεται και δεν τον κοιτά εκείνος τον κουβαλά στην πλάτη του φωνάζοντας του πως θα ζήσει πως θα επιβιώσουν και οι δύο. Και δεν τον παρατά παρά μόνο όταν συναντά τον Ερυθρό Σταυρό. Και μετά έρχεται η Σμύρνη η Άπιστη πόλη για τους Τούρκους το καμάρι των Ελλήνων. Η πόλη που αγαπά ο Μανώλης και όλοι οι Έλληνες. Το καταφύγιο τους, ο παράδεισος τους που μετατρέπεται σε λίγα μόλις λεπτά σε κόλαση με φωτιές να πετάγονται από παντού και να τους καίνε. Να πω εδώ πως την πρώτη ενότητα δεν την εκτίμησα όταν τη διάβασα. Μου φάνηκε βαρετή και αδιάφορη στο μεγαλύτερο μέρος της. Έπρεπε να διαβάσω όλες τις συγκλονιστικές περιγραφές των υπόλοιπων τριών ενοτήτων για να την εκτιμήσω και να καταλάβω τη μεγάλη σημασία που είχαν τα κεφάλαια που αναφέρονταν στην Σμύρνη και στις ομορφιές της. Τη Σμύρνη τη συναντούμε στην αρχή και στο τέλος του βιβλίου. Στην αρχή τα χρόνια είναι ειρηνικά οι Έλληνας είχαν στα χέρια τους το εμπόριο και πολλά πλούτη και η πόλη άκμαζε. Στο τέλος είμαστε λίγο πριν την τελική καταστροφή. Πριν βαφτεί και το χώμα της πόλης με αίμα. Όταν διάβαζα το κεφάλαιο αυτό μου ήρθε αμέσως στο μυαλό το αντίστοιχο κεφάλαιο με την ειρηνική Σμύρνη. Θυμήθηκα όλα όσα έλεγε και περιέγραφε ο ήρωας μας και εκεί ήταν που ξέσπασαν όλα τα συναισθήματα που κουβαλούσα μέσα μου και με έπιασαν τα κλάματα. Και δε σταμάτησα να κλαίω μέχρι την τελευταία σελίδα. Και να ήθελα να σταματήσω δεν μπορούσα. Οι περιγραφές της πυρπόλησης της πόλης, των ανθρώπων που πετάγονται από όλες τις μεριές και τρέχουν στην προκυμαία και από εκεί πέφτουν στη θάλασσα και πνίγονται αφού τα πλοία και οι ναύτες αδιαφορούν και μετά η προδοσία των συμμάχων και η παράδοση των Ελλήνων στους Τούρκους από όπου οι νέοι άντρες κρατήθηκαν για να φτιάξουν τάχα ότι κατέστρεψαν και η πορεία προς τα στρατόπεδα ο εξευτελισμός τους, οι εκτελέσεις, το γιουχάισμα, οι τραμπουκισμοί των Τούρκων όλα αυτά ήταν τόσο συγκλονιστικά για εμένα που δεν μπορούσα να συγκρατήσω τον εαυτό μου και δεν ήθελα. Ναι έκλαψα και δεν το μετάνιωσα.. Οι σκηνές που υπάρχουν στις τρεις ενότητες είναι σκληρές βίαιες, απάνθρωπες, ωμές αλλά αυτό είναι ο πόλεμος. Και καλά κάνει η συγγραφέας και τις περιγράφει όπως τις περιγράφει. Δεν χρειάζεται καμία ωραιοποίηση και κανένα τακτ. Μόνο έτσι μπορεί να ξυπνήσει ο άνθρωπος από το λήθαργο.. Λέει σε ένα σημείο το βιβλίο ''Ο πόλεμος ανοίγει βάραθρα στις ψυχές και στα έθνη. Εσείς οι Έλληνες είχατε στην αρχαία μυθολογία σας μια Κίρκη που σαν άγγιζε τους ανθρώπους τους έκανε γουρούνια. Κίρκη είναι ο πόλεμος.''.. Νομίζω ότι αυτό το σημείο τα λέει όλα…Η πρώτη ενότητα αφορά τα χρόνια 1910-1914.Όπως λέει και ο τίτλος της μιλά για την ειρηνική ζωή Ελλήνων και Τούρκων, το πως συμβίωναν με τα πάνω και τα κάτω τους και πως είχαν καταφέρει οι Έλληνες να έχουν το πάνω χέρι. Θα μπορούσε να χαρακτηριστεί και ενότητα πριν την καταιγίδα με τα πρώτα σύννεφα να εμφανίζονται το 1912 με τους Βαλκανικούς πολέμους και την προσπάθεια ο απλός λαός να μισήσει τους Έλληνες. Η ενότητα ''Αμελέ Ταμπουρού'' καλύπτει τις χρονιές 1914-1918 χρονιές γεμάτες φόβο, τρόμο, καταπίεση, απανθρωπιά, θανάτους, σκοτωμούς, λιποταξίες και κυνηγητό αλλά και φωτεινές εξαιρέσεις. Άνθρωποι που αντιστέκονταν και ο πόλεμος δεν τους είχε μετατρέψει σε γουρούνια όπως ο Σκουκρή μπέης, ο Αλή μπεής, η Ενταβιέ. Και μετά έρχεται η ενότητα ''Ήρθαν οι Έλληνες'' που καλύπτει τις χρονιές 1918-με αρχές του 1922. Συνθήκη των Σεβρών, ο ελληνικός στρατός στην Σμύρνη και σε άλλες περιοχές, η μεγάλη ιδέα και η ένωση με την Ελλάδα φαίνεται να πραγματοποιείται, παίρνουν τα μυαλά αέρα και πάμε αέρα για την Πόλη. Μόνο που ο Κεμάλ και οι μέχρι χθες σύμμαχοι μας είχαν άλλα σχέδια. Η τελευταία ενότητα δεν θα μπορούσε να έχει άλλο τίτλο. Η ''Καταστροφή'' ονομάζεται και περιγράφει το δραματικό 1922.Φτάνει λίγες μέρες μετά το κάψιμο της Σμύρνης και τα εγκλήματα που έγιναν εκεί. Ο Μανώλης γλιτώνει αλλά ο πόλεμος του στέρησε αδέρφια, φίλους, έρωτες, οικογένεια, συναδέλφους.. Τουλάχιστον δεν του πήρε το θάρρος του, την ανθρωπιά του και την επιθυμία του να ζήσει, να επιβιώσει. Εκεί νίκησε ο Μανώλης. Ήταν πραγματικός ήρωας ο συγκεκριμένος, άξιος θαυμασμού και χειροκροτημάτων. Και πίσω από το Μανώλη κρύβονται άλλοι ήρωες λιγότερο ή περισσότερο σαν αυτόν που έφτασαν στην Ελλάδα και συνέχισαν να παλεύουν γιατί και εδώ τίποτα δεν τους δόθηκε απλόχερα και με ευκολία. Εκτός από τον Μανώλη μου άρεσαν επίσης ο αδερφός του ο Γιώργης, ο Δροσάκης και η Ενταβιέ. Ο Γιώργης είναι ο πιο συμπαθητικός από τους αδερφούς-αν και με έπιασε η καρδιά μου στο τέλος με τον Κώστα-και συγκλονίστηκα με το τέλος που είχε, ο Δροσάκης είναι η φωνή της λογικής που φυσικά κανείς δεν θέλει να ακούσει γιατί πόσοι έχουμε τη δύναμη να ακούμε σκληρές αλήθειες; Και η Ενταβιέ είναι το κορίτσι εκείνο που αγάπησε ειλικρινά τον Μανώλη αλλά εκείνος είχε άλλες σκοτούρες στο μυαλό του. Η Κατίνα η άλλη αγάπη του η μεγάλη αγάπη θα λέγαμε δεν μου άρεσε καθόλου..Λέει η Σωτήριου στο σημείωμα στην αρχή ''χάνονται οι λαϊκοί θησαυροί ή βαλσαμώνονται στα ιστορικά αρχεία. Απ’ του πεθαμένου το μάτι μην περιμένεις δάκρυ λέει μια μικρασιατική παροιμία. Στις μνήμες των ζωντανών έσκυψα. Ακούμπησα μ’ αγάπη και πόνο τ’ αφτί στις καρδιές τους εκεί που κρατούν τις θύμησες όπως στο κονοστάσι τα βάγια και τα στέφανα.. από τέτοιους αυτόπτες μάρτυρες πήρα το υλικό που χρειαζόμουνα για να γράψω τούτο το μυθιστόρημα με μοναδική έγνοια να συμβάλλων στην ανάπλαση ενός κόσμου που χάθηκε για πάντα. Για να μην ξεχνούν οι παλιοί. Να βγάλουν σωστή κρίση οι νέοι''.. Και τα κατάφερε μια χαρά. Με γλώσσα που τσακίζει κόκαλα με άμεσες και έμμεσες αναφορές στους υπαίτιους με σκληρές ωμές περιγραφές και με μια μικρή δόση ελπίδας γράφει ένα μυθιστόρημα που δικαίως αγοράζεται μέχρι σήμερα και πουλά. Αξίζει όλα τα λεφτά του κόσμου. Το διάβασα με κομμένη ανάσα, με τσάκισε κυριολεκτικά αλλά δεν μετανιώνω στιγμή για την απόφαση που πήρα.. ''Αντάρτη του Κιόρ Μεμέτ, χαιρέτα μου τη γη όπου μας γέννησε, Σελάμ σοιλέ. Ας μη μας κρατάει κακία που την ποτίσαμε μ’ αίμα. Καχρ ολσούν σεμπεπ ολανλαρ! Ανάθεμα στους αίτιους!''...

  • Mehmet Dönmez
    2019-03-10 20:32

    Tavsiye üzre okuduğum ve Anadoluda yaşayan bir Yunanlının gözünden 1. dünya savaşında Egede olup bitenleri anlatan bu eserin bana çağrıştırdığı Clint Eastwood'un en underrated filmlerinden biri olan Letters from Iwo Jima filmi oldu, kitabın konusu empati duygumuzu geliştirmesine vesile olacağı için zaten çok kıymetli.Kitabın uzun bir kısmı savaş sırasında işlenen karşılıklı suçlardan, kahramanımızın ve Yunanlıların 1. dünya savaşı sırasında ve Yunanlıların Küçük Asya Felaketi olarak adlandırdığı milli mücadele akabinde yaşadığı zulümden bahsediyor, bu kısımlarda zaman zaman kitabın kendini tekrar ettiği duygusuna kapılmaktan kendimi alamadım.Kitabın en acıklı kısmıysa açık ara 9 Eylülden sonraki İzmir yangınının anlatıldığı kısımlar. İzmirin tarihi, kimliği, gururu onulmaz biçimde yaralandı o yangından sonra, ne kadar yazık!

  • Colibri
    2019-03-23 16:33

    Τα πέντε αστεράκια, είναι λίγα γι'αυτό το αριστούργημα. Ένα βιβλίο, που δεν θα πρέπει να λείπει από καμία βιβλιοθήκη. Οι τελευταίες 60 σελίδες, σοκάρουν με τον ρεαλισμό τους. "Το ξένο κεφάλαιο κοιτάζει τα συμφέροντά του. Μην περιμένεις καρδιά και δικαιοσύνη από δαύτο. Οι εκπρόσωποί του κάθονται στα γραφεία τους στις Λόντρες, στα Παρίσια κι όπου αλλού, έχουν μπροστά τους χάρτες, κι όταν τους συμφέρει θυμούνται την αυτοδιάθεση των λαών, τις ελευθερίες και την ανεξαρτησία τους, κι όταν δεν τους συμφέρει πατούν μια κόκκινη μολυβιά και διαγράφουνε χώρες και λαούς... Το δυστύχημα είναι πως, τώρα δα, το κόκκινο μολύβι τους βρίσκεται πάνω από τις κεφαλές μας! Ό,τι είχανε να πάρουν από την Ελλάδα το πήρανε και τζάμπα μάλιστα. Είμαστε το στυμμένο λεμόνι ο Κεμάλ έχει τώρα το ζουμί..."

  • Demi
    2019-03-02 15:30

    Ό,τι και να ειπωθεί γι' αυτό το βιβλίο ποτέ δεν θα είναι αρκετό.. #RespectToDidoSotiriou

  • Despoina Xr
    2019-03-26 19:37

    Ένα πραγματικό αριστούργημα!!!! Δεν έχω αρκετά καλά λόγια για αυτό το βιβλίο. Περιέχει πολλές εικόνες που σου δημιουργούν πολλά συναισθήματα. Το βρήκα καθηλωτικό με πολλά ιστορικά στοιχεία.

  • Vicky Griva
    2019-03-25 15:44

    Το βιβλίο που μου έσκισε την ψυχή στα δύο ...

  • Robert Beveridge
    2019-03-12 13:32

    Dido Sotiriou, Farewell Anatolia (Kedros, 1962)According to my spreadsheet, it took me eight hundred twenty-six days to finish Farewell, Anatolia. I started it on October 5, 2007, and finished it on January 8, 2010. That sets a record for the longest amount of time it has taken me to finish a book. Usually, when I've put something down for over a year at a stretch, I'll pick it up, give it one more try, and then send it out the window into the nearest burning bush. But the last time I picked up Farewell, Anatolia, I just kept reading, and eventually I finished it. This comes after at least two periods where I didn't pick it up for six months, and one year-plus period. I'd remember I was reading it, pull it off the pile, read another chapter, decide I didn't want to feed it to the dustbunnies, put it down, and forget about it for another huge stretch of time. And yet I did finish it, which has to count for something in my estimation.The book revolves around Manolis Axiotis, a witness to—and participant in—the events surrounding the Turkish attack on Greeks living in Anatolia, the Greek counterattack, and the final crushing of non-Turks that drove them out of the area altogether in 1922. (The beginning of the book takes place some years previous to that; Axiotis does a lot of growing up in these pages.) As things begin, relations between Turks and Greeks in Anatolia are a bit strained nationally, but cordial between the actual people of Kirkica, Axiotis' home village. Turkish nationalism is being whipped up, however, and soon the Turks are trying to drive the Greeks out of the country. Axiotis' brothers, and then Axiotis himself, are called up to serve, and for the bulk of the book, Axiotis fights in various skirmishes between Turks and Greeks, as well as working in labor camps, being held prisoner, and the like. Then comes the final disaster.It is only recently that the Armenian Massacre of 1915 has become a popular subject again (though “popular” isn't the term I'm looking for; I hope you know what I mean) in literature, leading to the prosecution of a number of Turkish writers for a crime that, translated, means “insulting Turkishness.” Even mentioning the Armenian Massacre in Turkey is considered insulting Turkishness, and even Turks on foreign soil have been charged (Elif Shafak being the most notable recent case). Sotiriou's book reminds us that Turkish antipathy towards the Armenians didn't end with the Massacre; there was a second in 1922, on the same night the Greeks were driven out (and, he notes with a great deal of bitterness, British and French warships floated just off the coast, bearing silent witness). If for no other reason, Farewell, Anatolia is important because I know of no other piece of fiction that deals with the Armenian Massacre of 1922, let alone the one and a half million Greeks displaced by Kemal Ataturk during the same offensive (a number equalled by the number of Greeks killed on Turkish soil by this hostilities between World War I and 1922). In the same way the world cannot be allowed to forget the Armenian Massacre of 1915, the world cannot be allowed to forget this.And yet it seems to me that another writer could do this material the justice it so gravely deserves. It may well have been a conscious decision on Sotiriou's part to make Axiotis a character with no personality; he is a sponge, and he soaks up what is around him, transforming himself again and again into a different person based on the events in his immediate vicinity. It is obvious how such a character would be very attractive to a writer who is more interested in detailing events rather than an actual, three-dimensional main character. But it is exactly this which causes so much message fiction to fail; we never get a sense of Manolis Axiotis. He is more a ghost flitting through battle scenes than an actual character, and if you consider him thus, it explains a lot of the episodic nature of the book (for example, Manolis never has a friend for more than a few chapters, save a few characters in Kirkica). Sotiriou had this incredible, horrifying palette of events, but never gave any thought to the kind of character who could tie them together. As a result, Axiotis is more a pastiche than a person. This is the reason I went so long between chapters on such a regular basis; I couldn't get a handle on Axiotis in my head. He isn't interesting enough to keep me going. And yet there is so much in this book that needs to be said. ** ½

  • Vichy
    2019-03-05 21:27

    Μέσα από το χρονικό της ζωής του Μανώλη Αξιώτη από μικρό παιδάκι, περιγράφονται τα ειρηνικά χρόνια της συνύπαρξης Ελλήνων και Τούρκων στα παράλια της Μικράς Ασίας, η καθημερινότητά τους, η σκληρή μα ευημερούσα αγροτική και εμπορική ζωή. Πώς αντιγύρισε η ζωή των Ελλήνων με τις φρικιαστικές σκηνές στα αμερέ ταμπουρού (=τάγματα εργασίας στα τελευταία χρόνια της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, 1914-1918, info text)Όταν έφτασε ο ελληνικός στρατός στη Μικρά Ασία, και ο Αξιώτης γύρισε στο χωριό του και στα χωράφια του, η χαρά των Ελλήνων δε συγκρινόταν με καμιά γέννηση ή γάμο. Ήταν, όμως, μετρημένη στο χρόνο καθώς για άλλη μια φορά έφτασε στο Αφιόν Καρά Χισάρ μόνο για να ξαναφύγει άτακτα, ζώντας συγκλονιστικές ιστορίες τρόμου και ισορροπίας ανάμεσα στη ζωή και στο θάνατο. Η πανωλεθρία που υπέστησαν οι Έλληνες μετρούσε σε χιλιάδες πεθαμένες ψυχές, αλλά και ρημαγμένες ζωντανές. Ο Αξιώτης χωρίστηκε από τη μάνα του που έκανε 17 γέννες και τελικά έμελλε να χάσει όλα του τα αδέλφια. Ξεριζωμένοι, ζωντανοί νεκροί είναι απορίας άξιον πώς συνέχισαν όσοι επιβίωσαν αυτόν τον τρόμο στη "μητέρα" Ελλάδα. Έλληνες και Τούρκοι σταθήκαν πιόνια συμφερόντων για άλλη μια φορά των Μεγάλων Δυνάμεων, αιματηρό θυσιαστήριο φρίκης με θεατές αμέτοχους. Αυτό το μυθιστόρημα σου γεννά πόνο για το χαμό μιας εποχής και δυο λαών.

  • Fotoula B.
    2019-02-24 17:47

    Το βιβλίο το είχα διαβάσει κάποια στιγμή μες την εφηβεία μου, δανεισμένο από σχολική βιβλιοθήκη, αλλά δε θυμόμουν και πολλά πράγματα :-/.Με αφορμή τη τηλεοπτική μεταφορά του από τον Κώστα Κουτσομύτη φέτος το χειμώνα, και αφού δεν ήθελα να δω τη σειρά πριν "θυμηθώ" το βιβλίο το έπιασα στα χέρια μου. Και εντάξει τι να πω για το βιβλίο το οποίο νομίζω είναι και μέσα στα 'κλασσικά' της ελληνικής λογοτεχνίας, αλλά την αμαρτία μου θα τη πω. Αυτοί οι ιδιωματισμοί βρε αδερφέ, κάπως με κούραζαν κάποιες στιγμές :P. Χαλάλι όμως το βιβλίο αξίζει και με το παραπάνω..

  • George
    2019-03-19 21:37

    An impressive story of a tragic time. I do think something was lost in the translation from Greek to English (and wish my reading level in Greek was better so I could realistically read the whole book in Greek). It is heart-wrenching to hear of these destroyed communities. Of course, it's hard not to think about how there is a counter-story to all of the tragic things that happened to my ancestors and other Greeks with similar Turkish populations (albeit not at the same numbers).

  • Alexandra Allen
    2019-02-23 19:44

    This was brilliant and should be read by anyone who enjoyed Birds Without Wings. Same story, different perspective and I thought it was the better book of the two, but that's subjective. The author is a woman who actually lived through the events described, so it has a greater sense of immediacy than de Berniere's novel - though I must say I enjoyed them both.

  • Tania Manoussaki
    2019-03-19 19:39

    τα δακρυα των αμαθιων σα της καρδιας δε μοιαζουν των αμαθιων σου σε πονουν μα της καρδιας σε σφαζουν...ενα δακρυ για καθε σελιδα καθε ψυχη καθε δρομο καθε σοκακι που εσβησε στη μικρασιατικη καταστροφη αριστουργημα

  • Costas Alexiou
    2019-03-19 20:23

    Excellent use of language but solid communist ideology permeats text in addition to the description of extremely violent scenes.

  • Xenia Orkopoulou
    2019-03-26 21:45

    εξαιρετικό, υπέροχο, διαχρονικό, κλασσικό, αξεπέραστο

  • Niki
    2019-03-24 17:21

    A haunting book, very hard to read when you're too young. I wish I hadn't read it as young as I did, some of the images haunt me to this day.